Η Φυλή

Ερατω
Ερατώ
Φωτογραφία: Γκανάτσιος Θοδωρής

Μια ζωντανή παράδοση που ταξιδεύει στον χρόνο

Το Κρητικό άλογο είναι ένα ξεχωριστό κομμάτι της ελληνικής ιππικής παράδοσης. Δυναμικό, ανθεκτικό και με ιδιαίτερη παρουσία, έχει συνδεθεί στενά με τους ανθρώπους που το εκτρέφουν και το διατηρούν από γενιά σε γενιά.

Το χαρακτηριστικό που το κάνει να ξεχωρίζει είναι ο πλαγιοτροχασμός, ο ιδιαίτερος βηματισμός που στην Κρήτη είναι γνωστός και ως γιοργαλίδικο τρέξιμο. Σε αυτόν, τα δύο πόδια της ίδιας πλευράς κινούνται διαδοχικά μαζί, δημιουργώντας μια χαρακτηριστικά στρωτή κίνηση για τον αναβάτη. 

Για εμάς, τα άλογα αυτά δεν αποτελούν απλώς ένα πάθος. Είναι η συνέχεια μιας παράδοσης που θέλουμε να γνωρίσουμε καλύτερα, να καταγράψουμε και να μεταφέρουμε στις επόμενες γενιές.

Ιστορία & Καταγωγή

Η φυλή είναι επίσημα γνωστή ως φυλή Μεσσαράς, καθώς στον κάμπο της Μεσσαράς, στο Ηράκλειο, βρισκόταν ιστορικά ο μεγαλύτερος πληθυσμός της. Ωστόσο, το άλογο εκτρεφόταν και σε άλλες περιοχές της Κρήτης. Η φυλή Μεσσαράς αναγνωρίζεται και σήμερα επίσημα ως ελληνική φυλή ιπποειδών. 

Για την ακριβή προέλευσή της δεν υπάρχει απόλυτη ιστορική βεβαιότητα. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες αναφορές, θεωρείται πιθανό ότι η σημερινή φυλή διαμορφώθηκε μέσα από διασταυρώσεις με πλαγιοτροχαστές αραβικού τύπου κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας. 

Για πολλά χρόνια το άλογο της Μεσσαράς κατείχε ξεχωριστή θέση στην καθημερινή και κοινωνική ζωή της Κρήτης. Χρησιμοποιήθηκε για ιππασία, μεταφορές και αγροτικές εργασίες, ενώ στολισμένα άλογα συμμετείχαν σε γάμους, πανηγύρια, αγώνες και άλλες κοινωνικές εκδηλώσεις. 

Σήμερα, η σχέση αυτή συνεχίζεται κυρίως μέσα από την εκτροφή, την ιππασία και τους αγώνες πλαγιοτροχασμού, διατηρώντας ζωντανό ένα ιδιαίτερο κομμάτι της κρητικής ιππικής παράδοσης. 

Ο Πλαγιοτροχασμός

Αυτό που κάνει το Κρητικό άλογο πραγματικά ξεχωριστό είναι ο πλαγιοτροχασμός, ο ιδιαίτερος τρόπος κίνησης για τον οποίο είναι γνωστό εδώ και γενιές.

Σε αντίθεση με τον συνηθισμένο τροχασμό, όπου συνεργάζονται τα διαγώνια ζεύγη ποδιών, στον πλαγιοτροχασμό κινούνται σχεδόν ταυτόχρονα τα δύο πόδια της ίδιας πλευράς. Έτσι δημιουργείται μια χαρακτηριστική κίνηση, διαφορετική από τον κοινό τροχασμό και ιδιαίτερα αναγνωρίσιμη όταν βλέπει κανείς το άλογο να κινείται.

Στην Κρήτη αυτός ο ιδιαίτερος βηματισμός έχει συνδεθεί τόσο πολύ με τα συγκεκριμένα άλογα, ώστε συναντάται η ονομασία «Γιοργαλίδικο», από το «γιοργαλίδικο τρέξιμο». Ο πλαγιοτροχασμός αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά που οι εκτροφείς επιδιώκουν να διατηρήσουν από γενιά σε γενιά.

Δεν είναι απλώς ένας διαφορετικός τρόπος κίνησης. Είναι μέρος της ταυτότητας, της παράδοσης και της ιδιαίτερης αξίας αυτών των αλόγων.

Μορφολογικά Χαρακτηριστικά

Το Κρητικό άλογο είναι άλογο μεσαίου αναστήματος, με αρμονική και σχετικά ελαφριά σωματική διάπλαση. Το ύψος στο ακρώμιο συναντάται περίπου από 1,35 έως 1,50 μέτρα, αν και υπάρχουν φυσικά διαφοροποιήσεις μεταξύ των ατόμων.

Το κεφάλι είναι συνήθως καλοσχηματισμένο, με εκφραστικά μάτια, ενώ ο λαιμός είναι δυνατός και το σώμα συμπαγές. Τα άκρα είναι λεπτά αλλά γερά, χαρακτηριστικό σημαντικό για ένα άλογο που παραδοσιακά έπρεπε να κινείται με άνεση και αντοχή.

Στη φυλή συναντώνται διάφοροι χρωματισμοί, με συχνούς τον ορφνό, τον μαύρο, τον καστανό και τον φαιό. Η συνολική εικόνα του Κρητικού αλόγου συνδυάζει κομψότητα, δύναμη και ζωηρή παρουσία.

Παρότι τα μορφολογικά χαρακτηριστικά είναι σημαντικά, εκείνο που διακρίνει περισσότερο τη φυλή είναι ο ιδιαίτερος βηματισμός και η ικανότητα πλαγιοτροχασμού, στοιχεία που συνδέονται άμεσα με την ιστορία και την εκτροφή της.

Χαρακτήρας & Ιδιοσυγκρασία

Το Κρητικό άλογο είναι γνωστό για τη ζωντάνια, την ενεργητικότητα και την αντοχή του. Πρόκειται για ένα άλογο με έντονη προσωπικότητα, που συνδυάζει δύναμη και ευκινησία.

Η μακρόχρονη σχέση του με τον άνθρωπο έχει διαμορφώσει ένα άλογο κατάλληλο για ιππασία, το οποίο μπορεί να αναπτύξει ισχυρό δεσμό με τον αναβάτη και τον άνθρωπο που το φροντίζει.

Παρά τον ζωηρό του χαρακτήρα, με σωστή εκπαίδευση και συστηματική επαφή μπορεί να είναι συνεργάσιμο και πρόθυμο. Όπως σε κάθε άλογο, βέβαια, η ιδιοσυγκρασία διαφέρει από άτομο σε άτομο και επηρεάζεται σημαντικά από την εκτροφή, την εκπαίδευση και τις εμπειρίες του.

Για τους ανθρώπους που ασχολούνται μαζί του, η αξία του δεν βρίσκεται μόνο στην εμφάνιση ή στον πλαγιοτροχασμό του, αλλά και στη σχέση εμπιστοσύνης που μπορεί να δημιουργηθεί ανάμεσα στο άλογο και τον άνθρωπο.

Η Φυλή Σήμερα

Σήμερα, το Κρητικό άλογο συνεχίζει να αποτελεί ένα ιδιαίτερο κομμάτι της ελληνικής ιππικής παράδοσης. Η διατήρησή του βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στους ανθρώπους που εξακολουθούν να το εκτρέφουν, να το φροντίζουν και να μεταφέρουν τη γνώση γύρω από τη φυλή από γενιά σε γενιά.

Η καταγραφή των αλόγων και ιδιαίτερα των γενεαλογιών τους έχει μεγάλη σημασία. Η γνώση της καταγωγής κάθε αλόγου βοηθά να διατηρείται η ιστορία των οικογενειακών γραμμών και να υπάρχει μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα της εξέλιξης της φυλής μέσα στον χρόνο.

Παράλληλα, η παρουσία των αλόγων σε ιππικές συναντήσεις, εκδηλώσεις και δραστηριότητες που σχετίζονται με τον πλαγιοτροχασμό συμβάλλει στο να παραμένει αυτή η παράδοση ζωντανή και να γίνεται γνωστή σε νεότερες γενιές.

Για εμάς, τους Πλαγιοτροχαστές Σέσκλου, αυτή ακριβώς είναι και η φιλοσοφία πίσω από τη δημιουργία της ιστοσελίδας: να συγκεντρώσουμε σε έναν χώρο τα άλογά μας, τις φωτογραφίες και τις γενεαλογίες τους και να δημιουργήσουμε ένα αρχείο που θα μπορεί να εμπλουτίζεται όσο περνούν τα χρόνια.

Γιατί κάθε άλογο έχει τη δική του ιστορία — και όλες μαζί αποτελούν ένα μικρό κομμάτι μιας πολύ μεγαλύτερης παράδοσης.

Η Εκτροφή μας

Η ενασχόλησή μας με τα πλαγιοτροχαστικά άλογα ξεκινά πάνω απ’ όλα από την αγάπη μας για το άλογο και τον ιδιαίτερο αυτόν τρόπο κίνησης.

Στο Σέσκλο, μέσα από τα άλογα που εκτρέφουμε και μεγαλώνουμε, προσπαθούμε να συνεχίσουμε μια παράδοση που έχει περάσει από γενιά σε γενιά. Για εμάς, κάθε άλογο είναι ξεχωριστό. Γνωρίζουμε την καταγωγή του, παρακολουθούμε την εξέλιξή του και δίνουμε ιδιαίτερη σημασία στις γενεαλογικές γραμμές από τις οποίες προέρχεται.

Στην εκτροφή μας επιδιώκουμε να διατηρούμε τα χαρακτηριστικά που εκτιμούμε στα άλογα αυτά: τον πλαγιοτροχασμό, τη σωστή μορφολογία, την αντοχή και τον καλό χαρακτήρα, επιλέγοντας με προσοχή τις γραμμές που συνεχίζουμε.

Παράλληλα, μέσα από την καταγραφή των γεννήσεων, των γονέων και των συγγενικών δεσμών κάθε αλόγου, δημιουργούμε σταδιακά ένα οργανωμένο αρχείο των γενεαλογιών μας.

Οι Πλαγιοτροχαστές Σέσκλου δεν είναι απλώς το όνομα της εκτροφής μας. Είναι η προσπάθειά μας να κρατήσουμε ζωντανό κάτι που αγαπάμε και να το παραδώσουμε στις επόμενες γενιές.

Μια παράδοση που συνεχίζεται

Από την Κρήτη μέχρι το Σέσκλο, ο πλαγιοτροχασμός συνεχίζει να μας ενώνει με μια παράδοση που παραμένει ζωντανή.

Μέσα από κάθε άλογο, κάθε γενεαλογία και κάθε νέα γέννηση, γράφεται ένα ακόμη κομμάτι αυτής της ιστορίας. Στόχος μας είναι να τη γνωρίσουμε, να την καταγράψουμε και να τη διατηρήσουμε για τις επόμενες γενιές.